In Manas volgt regisseur Marianna Brennand het leven van de dertienjarige Tielle op het Braziliaanse eiland Marajó, waar misbruik deel uitmaken van het dagelijks bestaan. Gebaseerd op schrijnende realiteit brengt deze fictiefilm op indringende wijze de kwetsbaarheid van jonge meisjes in beeld.
Regie: Marianna Brennand – Speelduur: 107 minuten
Cast: Jamili Correa, Fátima Macedo, Rômulo Braga, Dira Paes ……
Genre: drama – Originele taal: Portugees – Vedette Film
Opgroeien in het Amazonegebied – omringd door bossen, rivieren en dieren. Voor de dertienjarige Tielle is het leven gevuld met zwemmen in de rivier, spelletjes met vrienden en eenvoudige familiemomenten. Maar onder het oppervlak van dit tropische paradijs broeit iets duisters. Wanneer haar vader Marcílio zijn aandacht steeds meer op haar richt, maakt de film Manas duidelijk hoe snel een kind zijn veilige wereld kwijt kan raken.
Manas mag dan fictie zijn, maar de film raakt een realiteit aan die moeilijk te negeren is. Regisseur Marianna Brennand koos er bewust voor om geen documentaire te maken, maar haar speelfilmdebuut te gebruiken om een confronterend thema onder de aandacht te brengen. Het verhaal is geïnspireerd op de schrijnende leefomstandigheden van vrouwen op het Braziliaanse eiland Marajó, gelegen aan de rivier Tajapuru in het noorden van het land – een plek waar geweld en misbruik helaas deel uitmaken van het dagelijks leven.
Waar niemand over spreekt
Op het eiland Marajó, diep in het Amazonegebied, woont de dertienjarige Marcielle – die iedereen Tielle noemt – met haar ouders, twee broertjes en jongere zusje in een eenvoudig huis aan de oever van de rivier. Haar moeder is zwanger van een vierde kind. Van haar oudere zus, die ergens anders woont, weet Tielle nauwelijks iets. Toch ziet ze in haar een symbool van vrijheid, van een leven buiten de grenzen van het dorp.
Tielle’s bestaan lijkt op het eerste gezicht onschuldig en eenvoudig, tot op een avond haar hangmat scheurt en haar vader Marcílio haar vraagt bij hem in bed te komen liggen. Haar moeder Danielle kijkt toe, zwijgt en grijpt niet in. Wanneer Tielle later met haar spreekt, krijgt ze slechts te horen: “Sommige dingen zijn nu eenmaal onveranderlijk.” In stilte begint Tielle te dromen van ontsnapping – van een ander leven. Ze klampt zich vast aan de hoop dat een ‘goede man’, misschien een van de schippers die met hun boten de streek doorkruisen, haar komt redden. Net als haar beste vriendin begint ze haar lichaam aan te bieden. Want zo gaat het hier, fluistert men. Iedereen doet het. En niemand praat erover.
Elke blik, elke stilte
Vanaf de eerste minuut word je meegesleurd in de wereld van Manas. Regisseur Marianna Brennand schetst een indringend portret van het Amazonegebied, de wereld waarin Tielle opgroeit. De natuur is overweldigend mooi, maar onder het oppervlak sluimert een ongrijpbare spanning. Er hangt iets in de lucht – iets wat je niet meteen kan benoemen, maar voelbaar wordt in Tielles houding, in haar terughoudende blikken, en vooral in de betekenisvolle stiltes van haar moeder, Danielle. Zij lijkt zich te hebben neergelegd bij haar situatie, murw geslagen door haar afhankelijkheid van een man én van een gemeenschap die liever zwijgt dan ingrijpt. Ook binnen die gemeenschap is de normalisering van misbruik zichtbaar: in Tielles klas is een meisje van twaalf zwanger, en niemand lijkt daar van op te kijken. In deze samenleving worden de pagina’s over seksuele voorlichting in schoolboeken dichtgeniet – een subtiel maar veelzeggend beeld van hoe onwetendheid en onderdrukking structureel in stand worden gehouden.
Tielle, vertolkt door Jamilli Correa, is overduidelijk nog een kind, maar draagt een last die veel te zwaar is voor haar leeftijd. Toch blijft ze sterk, verzet zich stilletjes en probeert te ontsnappen aan haar benauwende situatie. Na verloop van tijd wordt ze echter geconfronteerd met de harde, onontkoombare realiteit. Haar moeder, ogenschijnlijk onverschillig, onderneemt niets – niet uit onwil, maar omdat ze gevangen zit in een systeem waarin vrouwen worden gedwongen hun stem te laten zwijgen. De sociale controle en de dominante machtsstructuren houden haar in een wurggreep. Manas biedt een scherpe en beklemmende blik op deze realiteit, op de talloze vrouwen en kinderen die geen stem krijgen. Het rauwe thema wordt nog duidelijker doordat we alles beleven door de ogen van een dertienjarig meisje. De strakke beeldregie, waarbij Tielle vrijwel onafgebroken in beeld is, zorgt ervoor dat je haar innerlijke wereld intens aanvoelt.
Manas is een aanrader – een eenvoudige conclusie die weinig meer nodig heeft. Deze debuutfilm van Marianna Brennand brengt een beladen thema op een ingetogen en respectvolle manier in beeld. Hoewel het verhaal fictief is, is het gebaseerd op de realiteit van de vrouwen op het eiland. Zonder expliciet misbruik te tonen, weet de film onder je huid te kruipen dankzij de sobere, natuurlijke vertelstijl en de oprechte vertolkingen. Manas slaagt erin om stil maar krachtig een stem te geven aan verhalen die vaak ongehoord blijven.
aeyenah 