Jafar Panahi’s It Was Just an Accident verkent de dunne lijn tussen rechtvaardigheid en wraak, met humor, spanning en morele dilemma’s in een toegankelijk drama.
Regie: Jafar Panahi – Speelduur: 106 minuten
Cast: Vahid Mobasseri, Mariam Afshari, Ebrahim Azizi …
Genre: drama – Originele taal: Perzisch
Wraak. Het is een krachtige emotie. Wat begint als een gevoel van gerechtigheid kan uitgroeien tot een obsessie die alles en iedereen meesleurt. It Was Just an Accident verkent precies dat spanningsveld: wanneer slaat de drang naar rechtvaardigheid om in blinde woede, en hoe ver ga je om het verleden recht te zetten?
Jafar Panahi is een Iraanse filmmaker die bekendstaat om zijn moedige verzet tegen censuur en zijn vermogen om grote thema’s te vangen in kleine, alledaagse momenten. Ondanks herhaalde arrestaties en gevangenisstraffen blijft hij onvermoeibaar films maken. Zijn film No Bears, die in 2022 in première ging op het Filmfestival van Venetië en daar de Speciale Juryprijs ontving, getuigt van zijn creatieve visie, zelfs binnen de strikte beperkingen die hem zijn opgelegd.
Een toevallige ontmoeting met het verleden
Op een donkere avond rijdt een gezin over een verlaten landweg. Plots raken ze een dier, vermoedelijk een hond. Het dier sterft ter plekke, het gezin blijft ongedeerd. “Slechts een ongelukje,” sust de vader zijn dochter. Kort daarna valt de auto stil, en de vader brengt hem naar de garage voor reparatie. Daar hoort monteur Vahid plots het slepende geluid van een man met een beenprothese en herkent hem meteen: het moet Eghbal zijn, de handlanger van het Iraanse regime die hem ooit meedogenloos martelde.
Vahid’s oude wonden rijten opnieuw open, en hij besluit tot een radicale daad: hij ontvoert de man, sluit hem op in een houten kist en rijdt naar een afgelegen plek, vastbesloten zijn beul levend te begraven. Maar twijfel knaagt: is deze man wel echt Eghbal? Om zekerheid te krijgen zoekt hij getuigen die hem kunnen identificeren. Zo groeit het gezelschap: een trouwfotograaf, een kersvers bruidspaar en een impulsief heethoofd. Ze delen hetzelfde verlangen naar gerechtigheid – of beter gezegd: wraak. Maar hun missie brokkelt al snel af, terwijl twijfels, wantrouwen en verhitte discussies de groep splijten.
Een evenwichtig drama
In It Was Just An Accident draait alles om schuld en vergelding. Eghbal speelt slechts een bijrol, maar hoe de betrokkenen reageren – hun gevoelens, twijfels en conflicten – vormt het hart van de film. Panahi toont zo hoe haat menselijke relaties kan verscheuren, en laat zien dat de zoektocht naar rechtvaardigheid even destructief kan zijn als de oorspronkelijke daad zelf.
Al vanaf de openingsscene, waarin een gezin een dier aanrijdt, wordt duidelijk hoe ogenschijnlijk kleine gebeurtenissen grote gevolgen kunnen hebben. De aanrijding zelf wordt nooit getoond; we horen alleen de klap, zien de reactie in de auto en horen het kermende geluid. Net zoals Vahid Eghbal nooit daadwerkelijk heeft gezien, maar hem herkent aan het slepende geluid van zijn kunstbeen, vraagt de film dat je conclusies trekt op basis van aanwijzingen en geluiden. Deze focus op het onzichtbare wordt versterkt door de cinematografie: beelden krijgen een rode gloed wanneer geweld of gruwel plaatsvindt, terwijl de daadwerkelijke uitkomst buiten beeld blijft.
Desondanks is It Was Just An Accident geen zwaar drama. Hoewel de thema’s diepgaand zijn, worden ze gebracht met humor, vlotte scènes en levendige interacties, waardoor de film geen zwaar gevoel nalaat bij het verlaten van de zaal. Het script is zorgvuldig opgebouwd en vertelt een boeiend verhaal, waarbij niet alle vragen expliciet worden beantwoord, wat ruimte laat voor interpretatie.
It Was Just An Accident is zonder twijfel een van Jafar Panahi’s meest toegankelijke films: het heeft een vlot script, sterke acteerprestaties en een duidelijke boodschap. Voor mij voelde de film echter niet uitzonderlijk, waardoor het des te opvallender is dat hij geselecteerd werd voor het Filmfestival van Cannes en zelfs de Palme d’Or won. Tegelijkertijd onderstreept dit de bijzondere positie van Panahi als filmmaker in Iran, en geeft het zijn werk extra context en gewicht.
aeyenah 