Wie verwacht dat een liefdesverhaal eindigt bij de dood, heeft duidelijk nog geen kennisgemaakt met A Useful Ghost. In deze debuutfilm van Ratchapoom Boonbunchachoke krijgt rouw een absurde, haast komische vorm wanneer een overleden vrouw terugkeert… als stofzuiger.
Een spookverhaal waarin de geest niet verschijnt in een oud huis, maar in een stofzuiger: A Useful Ghost van Ratchapoom Boonbunchachoke klinkt als een absurd experiment, en dat is het ook. Toch schuilt achter dit bizarre uitgangspunt een verrassend doordachte film die humor en maatschappijkritiek met elkaar verweeft.
Regie: Ratchapoom Boonbunchachoke – Speelduur: 130 minuten
Cast: Davika Hoorne, Wisarut Himmarat, Apasiri Nitibhon …
Genre: drama, komedie – Originele taal: Thais
Wanneer de doden blijven schoonmaken
Op het eerste gezicht lijkt de bewoner die we ontmoeten in A Useful Ghost best tevreden met zijn nieuwe stofzuiger. Na de verbouwingswerken in de buurt hangt zijn appartement immers vol stof, en het toestel lijkt de perfecte oplossing. Maar al snel blijkt er iets niet te kloppen: ’s nachts begint de stofzuiger te hoesten en spuwt hij het opgezogen stof weer gedeeltelijk uit. De zelfverklaarde ‘academic ladyboy’ besluit de servicedienst te bellen, en opvallend snel staat er een monteur aan de deur. Zijn naam is Krong, en hij heeft een bijzondere verklaring voor het probleem: de stofzuiger is bezeten, net als meerdere toestellen uit dezelfde fabriek.
Krong vertelt het verhaal achter deze vreemde gebeurtenissen, dat zich ontvouwt in een flashback. Alles begon met een arbeider die in de fabriek om het leven kwam en daarna als wraakzuchtige geest de machines begon te teisteren. Voor fabriekseigenares Suman was dat een nachtmerrie, zeker wanneer het incident uiteindelijk leidde tot problemen tijdens een inspectie en zelfs de intrekking van de vergunning.
De situatie wordt nog ingewikkelder wanneer haar recent overleden schoondochter Nat terugkeert als geest – in de gedaante van een stofzuiger – om zich te herenigen met haar echtgenoot March, Sumans zoon. Wat volgt is een vreemde maar oprechte band tussen mens en geest, iets wat Suman koste wat kost wil verbreken. Volgens haar horen de doden niet thuis in de wereld van de levenden, ook niet als het haar zoon gelukkig maakt.
Stijlvol vreemd
A Useful Ghost valt meteen op door zijn eigenzinnige stijl en bizarre uitgangspunt, en weet dit ook verrassend goed vol te houden. Het camerawerk is doordacht en bevat weldoordachte, visueel sterke shots, met een duidelijk uitgewerkte stijl en een zorgvuldig kleurgebruik. Die esthetiek sluit mooi aan bij het surrealistische karakter van de film.
Hoewel het verhaal op het eerste gezicht eenvoudig lijkt, ontwikkelt het zich als een gelaagd geheel met verschillende subplotten en ideeën. De combinatie van die verhaallijnen en de vele flashbacks vraagt wel om je aandacht. Wat begint als een vreemd concept groeit uit tot een intrigerend geheel dat, ondanks zijn absurditeit, overtuigend werkt.
Opvallend is hoe de film omgaat met het bovennatuurlijke. De geesten zijn niet angstaanjagend, maar eerder een bron van irritatie of ongemak voor de personages, die hun aanwezigheid vrijwel zonder emotie accepteren. Die laconieke houding wordt versterkt door het monotone acteerwerk: personages spreken vlak en reageren nauwelijks, zelfs in de meest absurde situaties. Juist dat zorgt voor een droge, soms ongemakkelijke humor, zoals wanneer een receptionist doodleuk een gesprek voert met een pratende stofzuiger. Deze emotionele terughoudendheid past perfect binnen de wereld van de film, waarin geesten simpelweg deel uitmaken van de realiteit.
Onder de oppervlakte
In de tweede helft verschuift de toon geleidelijk naar zwarte komedie, waardoor de film tot het einde toe onvoorspelbaar blijft. Tegelijkertijd komt de onderliggende thematiek naar voren: om als samenleving te functioneren, lijkt men bereid de meest pijnlijke delen van het verleden te vergeten. Dit geeft de film een onverwachte diepgang, waarin absurditeit en reflectie opeens hand in hand gaan.
Toch is de film niet zonder gebreken. Door de complexe structuur en de speelduur van meer dan twee uur verliest het verhaal af en toe zijn focus. Het tempo zakt regelmatig, en sommige verhaallijnen voelen nodeloos uitgerekt aan, waardoor de film op momenten eerder vermoeiend dan intrigerend wordt. Al met al blijft de film boeien door de inventieve manier waarop verhaal en personages worden verweven. De balans tussen donkere humor en betekenis vraagt misschien extra aandacht, maar het resultaat is een film die uitdaagt.
Boonbunchachoke brengt met A Useful Ghost een levendig en creatief debuut. Hoewel de filmstijl even wennen is en het verhaal door de vele subplots soms wat ingewikkeld aanvoelt, zat ik al snel helemaal in het verhaal. De speelduur van meer dan twee uur en de complexiteit zorgen af en toe voor een dip in focus, maar dat doet weinig af aan hoe creatief de film zijn unieke sfeer en onderliggende ideeën neerzet. A Useful Ghost is een gedurfde, eigenzinnige film die zowel visueel als inhoudelijk erg interessant is.
aeyenah 