Voor de Franse regisseur Emmanuel Marre werd de geschiedenis van zijn overgrootvader het vertrekpunt voor Notre Salut, een film die teruggaat naar de eerste maanden van het Vichy-regime. Aan de basis liggen brieven uit de periode 1937 tot 1946, die de regisseur van zijn familie kreeg. Door deze brieven te lezen, probeert Marre te begrijpen wie zijn overgrootvader was, wat hem naar Vichy bracht en hoe hij zijn keuzes tijdens de oorlog zag.

In 1940 werd Frankrijk militair verslagen door Duitsland. Op 22 juni 1940 ondertekende Frankrijk een wapenstilstand met Duitsland. Maarschalk Philippe Pétain, kwam aan het hoofd te staan van een nieuwe Franse regering, die zich in Vichy vestigde. Het nieuwe autoritaire regime, bekend als het Vichyregime, koos voor samenwerking met Duitsland.

De man die naar Vichy kwam​

September 1940. Enkele maanden na de Franse nederlaag krijgt het regime van Pétain in Vichy steeds meer vorm. De 49-jarige Henri Marre komt in Vichy aan, met de ambitie om carrière te maken. Hij is ingenieur van opleiding, maar heeft nauwelijks geld of contacten. Zonder zijn vrouw en kinderen is hij vertrokken, in de hoop hen later te kunnen laten overkomen. Marre brengt zijn manuscript Notre Salut mee, waarin hij zijn ideeën uiteenzet over hoe Frankrijk na de nederlaag sterker en efficiënter kan worden. Hij hoopt dat zijn ideeën indruk zullen maken op de machthebbers en hem een positie binnen het nieuwe bestuur zullen opleveren.

Wekenlang leeft hij van het geld dat zijn vrouw hem toestuurt. Zijn pogingen om een baan te krijgen bij het Ministerie van Economie lopen telkens op niets uit, maar Marre geeft niet op. Uiteindelijk krijgt hij een functie bij het Ministerie van Arbeid. Voor het eerst lijkt zijn ambitie binnen handbereik te liggen.

Het kwaad van de administratie​

Notre Salut is, hoe je de film ook bekijkt, indringend. Henri Marre is een verontrustend personage. Hij wordt niet gedreven door een vaste ideologie, maar sluit zich eerder aan bij elk idee die hem dichter bij een hogere positie kan brengen. Briljant vertolkt door Swann Arlaud, weerspiegeld Marre de kille meedogenloosheid van de ambtenaren achter het Vichy-regime: mensen die niet noodzakelijk uit fanatisme handelen, maar vanuit opportunisme of gehoorzaamheid een systeem mee in stand houden.

De intensiteit van de film zit in de manier waarop hij laat zien hoe gruwel zich schuilhoudt in administratie. Het begint met het categoriseren van werklozen, het opzetten van kampen en het registreren van Joden, maar gaat steeds verder: tot aan de bureaucratische berekening van brandstofkosten en het aantal vrachtwagens dat nodig is voor deportaties. De oorlog blijft vrijwel onzichtbaar in de sobere setting, net als het geweld zelf. Wat wel zichtbaar wordt, is het proces dat eraan voorafgaat: registreren, controleren, uitvoeren. Stap voor stap verandert administratie in vervolging en wordt een menselijke tragedie gereduceerd tot cijfers en logistiek. Juist daarin schuilt de gruwel.

De intensiteit van de film zit in de manier waarop hij laat zien hoe gruwel zich schuilhoudt in administratie.

Emmanuel Marre observeert zijn personages met een handcamera, vaak van heel dichtbij. De lange takes maken de scènes intens en direct: er is weinig afstand tussen de personages en ons. Opvallend is hoe de muziek daar soms volledig tegenin gaat. Tijdens een dans bij de prefect klinkt plots Popcorn, en ook Live Is Life duikt onverwacht op. Die nummers, afkomstig uit een heel andere tijd, zorgen voor een vreemd en soms bijna absurd contrast met wat we te zien krijgen. Het is bevreemdend: vrolijkheid en alledaagsheid bestaan naast de kille werkelijkheid van het regime.